Wykonywanie odkładów z jednoczesną ekologiczną likwidacją Varroa destructor

Odkładem pszczelim nazywamy kilka plastrów z czerwiem i pokarmem wraz z obsiadającymi je pszczołami, pobranych z jednej lub kilku rodzin i osadzonych w nowym ulu. Rodzina, z której zabraliśmy ramki wraz z pszczołami w celu stworzenia odkładu nazywa się rodziną macierzystą (macierzakiem). Natomiast składaniec to odkład, który został stworzony poprzez pobranie plastrów z kilku rodzin (np. po 1 ramce z 5 rodzin). Struktura prawidłowo wykonanego odkładu to: 3 ramki z czerwiem krytym oraz 2 ramki osłonowe z pokarmem (zarówno miodem i pierzgą). Oczywiście można tworzyć również odkłady silniejsze. W zasadzie siła odkładu (ilość ramek) zależna jest od pory roku. W maju moją być tworzone odkłady 3 ramkowe – 2 ramki czerwiu i jedna cała ramka z pokarmem. W czerwcu powinny być to już odkłady z 3-4 ramkami czerwiu, a w lipcu składańce z 5 ramkami czerwiu. Chodzi o to, aby odkład zdołał nam się pięknie rozwinąć w pełnowartościową rodzinę do zimy. Aby pozbyć się Varroa destructor prace przy tworzeniu odkładu należy dokładnie zaplanować. Najlepiej posługując się kalendarzem.  Terminarz prac powinien uwzględniać następujące elementy:

Ul odkładowy na pasieczysku

  1. Prace poprzedzające wykonanie odkładów.
    1. Podać rodzinom ramki pracy tak aby na czas robienia odkładów mieć je odbudowane i z niezasklepionym czerwiem. Czerw trutowy dla Varroa destructor jest wygodniejszy do rozmnażania i dlatego silniej go przyciąga.
    2. Zamówić lub samemu wychować matkę do odkładu. Najlepiej, aby była już unasienniona. A jeśli takiej nie planujemy to przygotować matecznik na wygryzieniu lub matkę jednodniową.
    3. Przygotować ule w podstawowej konfiguracji (dennica, jeden korpus gniazdowy, daszek, beleczki odstępnikowe, zatwory) lub ule odkładowe, który mieści min. 5 ramek wielkopolskich oraz określić miejsce ich stacjonowania.
    4. Zadbać o sprzęt pszczelarski taki jak: dłuto, podkurzacz, miotełka, chwytak do łapania matek, pamiętając, aby były czyste i odkażone.
    5. Oznaczyć rodziny z których będą wykonywane odkłady. Rodzina taka powinna posiadać odpowiednią ilość pszczół, plastrów z czerwiem, pokarmem oraz czerwiącą matkę.
  2. Wykonywanie odkładów
    1. Obok rodziny macierzystej stawiamy ul do tworzenia odkładów.
    2. Otwieramy macierzak i zabieramy 3 ramki z czerwiem krytym (część na wygryzieniu) oraz 2 ramki z pokarmem wraz z obsiadającymi je pszczołami i przekładamy do nowego ula lub skrzynki stojącej obok. Zwracamy uwagę, aby nie przenieść matki, gdyż do odkładu najczęściej poddajemy nową młodą matkę lub matecznik. W przypadku zbyt małej ilości pszczół obsiadających plastry, strzepujemy miotełką dodatkowe pszczoły najlepiej z miodni, gdyż mamy pewność, że nie przeniesiemy matki, a pszczoły te są młode.
    3. W nowym ulu lub skrzynce plastry układamy w taki sposób, aby ramki z czerwiem były obok siebie, pomiędzy 2 skrajnymi ramkami z miodem. W środek gniazda, tworzonego odkładu, dajemy plaster z ramki pracy z niezasklepionym czerwiem trutowym. Roztocza Varroa destructor przejdą z pszczół na czerw trutowy, który po zasklepieniu usuniemy z ula.
    4. Wskazane jest (pod warunkiem, że jest miejsce) spryskać pusty plaster czystą, letnią wodą ze spryskiwacza i taki mokry, cieknący wstawić do gniazda, najlepiej na sam koniec przy ścianie ula.
    5. W tym momencie poddajemy matecznik lub nową matkę. Możemy też przy podawaniu matki dla bezpieczeństwa odczekać 7 dni, aż w odkładzie nie będzie już czerwiu otwartego, aby pszczoły nie mogły założyć na nim mateczników ratunkowych.
    6. Uwaga – gdy rodzina macierzysta, z której tworzymy odkład jest już w zaawansowanym nastroju rojowym, do odkładu możemy zabrać starą matkę, a nową młodą matkę poddać do rodziny macierzystej. Ewentualnie zarówno do okładu jak i macierzaka podać nowe matki. W macierzaku „szatkujemy gniazdo”, układając na zmianę odbudowane plastry i ramki z węzą. Zabieg ten skutecznie rozładuje nam zaawansowany nastrój rojowy.
    7. Nowo utworzoną rodzinkę pszczelą najlepiej wywieźć co najmniej 4 km od pasieki, jednakże jeśli ktoś nie ma możliwości są 2 sposoby na tworzenie odkładu bez wywożenia:
      1. tworzymy odkład z bardzo dużą ilością pszczół, pszczoła lotna wróci z powrotem do macierzaka, a pszczoła młoda pozostanie w odkładzie,
      2. po stworzeniu odkładu, zamknięciu wlotka i zapewnieniu wentylacji (poprzez powałkę lub dennicę) wynosimy go na 2 dni w cień a najlepiej do chłodnej piwnicy, aby spora część pszczół „przywykła” do nowej rodziny i pozostała w niej. Trzeba pamiętać, że należy dobrać tyle pszczół, aby zdołały one ogrzać czerw w chłodnym miejscu.
    8. Macierzak uzupełniamy ramkami z węzą, a pozostałe pszczoły opryskujemy kwasem mlekowym, aby zniszczyć pasożyty pozostałe na pszczołach.
    9. Po 9 i 18 dniach, aby prawie w całości usunąć pasożyty Varroa destructor ponownie wstawiamy ramki pracy z niezasklepionym czerwiem trutowym (patrz pkt 3).
    10. Dalsza opieka polega na podkarmianiu odkładu w okresach niepogody i bezpożytkowych. Można do tego celu wykorzystać ciasto lub syrop cukrowy w proporcji 1:1 (w przypadku podkarmiania syropem robić to w małych dawkach i na noc, aby nie powodować rabunków). Co tydzień robimy krótki przegląd i w miarę potrzeb dodajemy ramki z suszem lub węzą